1) Doelgroep/sector(en)/breedte van het project:
De primaire doelgroep zijn de groep actieve zelfstandige ondernemers in de leeftijdscategorie vanaf 50 jaar (aspirant overlaters). Het betreft zelfstandige ondernemers die sinds jaren een groeionderneming hebben uitgebouwd en nu gezien hun leeftijd (50+) deze zaak wensen over te laten. Het gaat hier vooral om bedrijven die niet worden verder gezet in familieverband, en die zonder de nodige aangepaste begeleiding misschien definitief zouden stoppen. De sector waarin de bedrijven zich bevinden is van ondergeschikt belang. De samenwerking met ons netwerk van samenwerkende organisaties heeft hier een belangrijke meerwaarde. Door het aanwenden van onze eigen én de promotiekanalen van onze netwerkpartners zullen onze voorziene projectinitiatieven op een doelgerichte en efficiënte wijze een groot deel van de Vlaamse ondernemersgroep kunnen bereiken.
Tot de tweede doelgroep van ons project behoren de zogenaamde intermediairen, met name professionele
eerstelijnsadviseurs zoals de ‘cijferberoepen’ (boekhouders, accountants, bedrijfsrevisoren), de advocaten, de
notarissen, de overnamebemiddelaars, de vastgoedmakelaars,….Onze van oudsher goede samenwerking met hun
Beroepsinstituten stelt ons in staat een groot aantal professionele ondernemersadviseurs te responsabiliseren en grondig
te informeren over verschillende relevante aspecten en knelpunten van de problematiek van bedrijfsovername & -
opvolging .
Tot de indirecte doelgroep behoren personen met een sterke interesse voor het zelfstandig ondernemen en die op termijn de overname van een onderneming overwegen. (aspirant overnemers). Bedoeling is dan ook om onze projectacties eveneens kenbaar te maken via de kanalen van de UNIZO Startersservice en via Overnamemarkt en zodoende de interesse om een zaak over te nemen aan te moedigen bij de aspirant starters.
2) Methodiek en plan van aanpak:
1. Projectaansturing en -organisatie
1.1. Opstart en opdracht van nationale projectstuurgroep
Haar taak zal er in bestaan algemeen toezicht te houden op het projectmanagement, permanent te waken over de interne kwaliteitsaspecten, verbeteringsacties te formuleren, nieuwe significante projectopportuniteiten en trends te detecteren en te zorgen voor een systematische feedback van haar bevindingen en ervaringen naar de projectverantwoordelijken, de projectpartners en de met ons actief samenwerkende andere ondernemerschapsactoren en -organisaties. Daarnaast is deze stuurgroep finaal verantwoordelijk voor periodieke sturing, goede monitoring en de kwaliteitsbewaking van het project.
Om een optimale opvolging van de verschillende projectfases en -acties te garanderen, zal bij aanvang van het project een kwaliteitsplan opgemaakt worden. Dit plan moet ervoor zorgen dat de activiteiten uitgevoerd worden overeenkomstig de vooropgestelde timing en vooraf bepaalde doelen en procedures. Het plan staat ervoor borg dat het project op verschillende kwaliteitsaspecten regelmatig gescreend,geëvalueerd en bijgestuurd wordt, dat de klantentevredenheid na afloop gemeten wordt, dat de professionaliteit gewaarborgd blijft, dat de continue instroom van expertise en knowhow vlot verloopt, dat de stuurgroepbijeenkomsten en de partnerorganisaties hun taken nauwgezet uitvoeren, dat de periodieke voortgangsrapportering opgesteld wordt en dat de interne en externe communicatie vlot verloopt. De methodes en technieken die zullen aangewend worden om de kwaliteitsbewaking te verzekeren zijn o.a. het gebruik van intranet, e-communicatie, teamoverleg, regelmatige tussentijdse rapporteringen. De samenstelling van de nationale stuurgroep zal bestaan uit de projectcoördinator en verantwoordelijken van de twee partnerorganisaties UNIZO en Zenito Sociaal Verzekeringsfonds.
1. 2. Opstart en opdracht van opvolgingsteam
Om de dagelijkse projectuitvoering goed op te volgen zal er tevens een speciaal opvolgingsteam samengesteld worden. Het team bestaat uit de directe projectmedewerkers die doorheen de verschillende projectfasen voor de uitvoering zullen instaan. Het team ontwikkelt dus de initiatieven, evalueert de lopende contacten met de partners, samenwerkende organisaties en belanghebbende dienstverleners, vermijdt knelpunten en biedt concrete oplossingen, maakt een tussentijdse stand van zaken op, stuurt bij waar nodig, doet dienst als een forum van ervaringsuitwisseling & expertise en staat in voor regelmatige rapportering en briefing naar de leden van de nationale stuurgroep en het Agentschap Ondernemen. Van bij de aanvang van het project zal het team werken volgens vooraf opgestelde doelen en volgens de principes van SMART (specifiek, meetbaar, aanvaardbaar of haalbaar, relevant en volgens een tijdsbestek). Het team zal tweewekelijks vergaderen. De coördinator van de projectpromotor vzw Integraal heeft de dagelijkse leiding over het opvolgingsteam.
1. 3. Op de been brengen van een sterk en breed draagvlak van partnerorganisaties
In de voorbereidende projectfases verzamelen we een heleboel sterke partnerorganisaties waarmee we nauw zullen samenwerken bij het opzetten van onze sensibiliserings- en promotiecampages, bij de voorbereiding en eigenlijke uitvoering van onze regionale adviesmarkten, onze provinciale colloquia voor intermediairen en bij het aanleveren van de nodige expertise voor de ontwikkeling van de geplande hulpmaterialen. Het hoeft geen betoog dat om tot een goede projectafstemming en dito coördinatie te komen, er vooraf verschillende overlegbijeenkomsten met de samenwerkende organisaties zullen moeten plaats vinden. De beoogde organisaties zullen bij voorkeur persoonlijk benaderd worden, maar ook via e-communicatie stelselmatig op de hoogte worden gehouden van de projectvoorbereiding en -progressie.
Ons projectverband voorziet in de benadering van zowel de beleidsverantwoordelijken (beslissingsmakers) van deze organisaties als de uitvoerende krachten die uiteindelijk mee verantwoordelijk zullen zijn voor de vorming, informatie- en adviesverstrekking en zullen zorgen voor de noodzakelijke (deskundige) input van knowhow en content inzake productontwikkeling.
2. KMO informatie- en sensibiliseringscampage rond belang van tijdige voorbereiding op bedrijfsoverdracht .
In de aanloop naar onze adviesmarkten en colloquia zetten we een informatie- en promocampagne op touw, waarbij de verschillende invalshoeken van bedrijfsoverlating onder de aandacht zullen komen en ontleed worden. Want de thematiek bedrijfsoverdracht en hiermee samenhangend problematiek van eindeloopbaan is als een kruispunt: de toekomst van de zaak, de ondernemer, de familie, de overnemer, de werknemers, de adviseurs,… vloeien samen en vragen elk een eigen benadering. Het veilig stellen van dit kruispunt is onze voornaamste doelstelling.
De voorbereiding van deze grootschalige ondernemerscampagne gebeurt op verschillende fronten en volgt een strikt stappenplan:
- concrete afspraken op vlak van timing & lanceringperiode campagne - & promokanalen en in te zetten campagnemiddelen (telkens in goede onderlinge afstemming en via verschillende voorbereidende meetings met onze partnerorganisaties, extern campagnebureau, graficus,..,… )
- opmaak van een campagne- / draaiboek met te volgen tijdspad
- eigenlijke lancering sensibiliserings- & promotiecampagnes
- follow up – output
De concrete campagneacties bestaan uit een doelgerichte serie promotieinitiatieven en uit speciaal ontworpen informatieproducten zoals:
► Voorlichtingscampagne via postzendingen (DM-acties)
► Blisteren van folders bij verschillende leden-, vakbladen en tijdschriften.
► Bewustmakingscampagne via media- en perskanalen (advertentiecampagne en redactioneel))
► Voorlichtingscampagne via elektronische communicatie
►Visibiliteit via ondernemersbeurzen, opleidingen en KMO events
► Extra promotie en ruime ruchtbaarheid aan onze voorliggende projectacties zal gegeven worden tijdens de herfstcycli 2010 van Integraal vzw over ‘toekomstplanning & pensioenvoorbereiding voor zelfstandige ondernemers’.
3. Ondersteuningsacties
3.1 Organisatie van vier Vlaamse adviesmarkten: ‘Bedrijfsoverdracht, een hele onderneming!’
Qua concept en methodiek unieke opgebouwde adviesmarkten met als rode draad het thema ‘goed en tijdig overlaten van het bedrijf of de praktijk’. Finaliteit: zelfstandige ondernemer de gelegenheid geven tot het inwinnen van individueel advies en dito informatie bij een tiental praktijkexperten. Om het persoonlijke advies discreet te laten verlopen, richten we hiertoe aparte consultatieruimtes in, opgedeeld volgens deelthema (fiscaal, juridisch, bedrijfseconomisch, sociaal, personeelsproblematiek,…). Als specialisten-adviesverstrekkers fungeren verschillende praktijkdeskundigen afkomstig uit de partner- en samenwerkende organisaties zoals Zenito UNIZO, IAB, BIBF, KFBN, FVIB, CIB Vlaanderen, Overnamemarkt, KBC,…. Aansluitend op de individuele consultatiegesprekken volgt een plenaire workshop waar drie specifieke items met betrekking tot overdrachtsproblematiek onder de loep genomen worden. Het afsluitende netwerkevent biedt een ideale gelegenheid voor het ‘matchen’ van potentiële overnemers en potentiële overlaters .
3.2. Organisatie van 5 colloquia voor professionele ondernemersadviseurs: ‘KMO-Overdracht, ook uw zaak!’
De overstap naar een volgende generatie is een cruciaal moment binnen het (familie)bedrijf en onderdeel van een bredere ‘successieplanning’. In deze conferenties wordt vanuit de invalshoek van de ‘cijferberoepen’, die als eerstelijnsadviseurs regelmatig met deze problematiek te maken krijgen, onderzocht hoe de KMO zich hierop best kan voorbereiden. De impact van de klassieke tools binnen de context van de opvolging en overname zullen aan een grondige analyse onderworpen worden met aandacht voor concrete ‘tips en tricks’. Er zal tevens onderzocht worden hoe de statuten en de werking van de vennootschap binnen dit kader kunnen geoptimaliseerd worden en in welke mate de inschakeling van bepaalde controlevehicels nuttig kunnen zijn. Verder zal de bedrijfsschenking en het verlaagd tarief successierecht voor de Vlaamse onderneming ruime aandacht krijgen. Last but not least zal ook het stimuleren van samenwerking en associatievorming aan bod komen. Tijdig samenwerken met een jongere ondernemer kan meer zekerheid bieden voor de laatste fase van de carrière. Op het ogenblik van het pensioen kan de ondernemer zijn aandeel overdragen en zo de overdracht en opvolging van een praktijk of onderneming garanderen.
3.3. Aanmaak en uitgifte van een handboek over overlaten van bedrijf of praktijk
Dit handboek is bedoeld voor elke vooruitziende zelfstandige ondernemer die zich op tijd en grondig wil informeren over de verschillende relevante aspecten van de problematiek van bedrijfsoverdracht en toekomstplanning. Een bedrijfsoverdracht plaatst de ondernemer immers voor een aantal cruciale keuzes, problemen en mogelijkheden: Overdragen of gewoon stoppen? Overlaten aan de eigen kinderen familie of derden? Al dan niet actief blijven in de zaak na pensionering?...Bovendien gaat het gepaard met menselijke en organisatorische aspecten, juridische en fiscale technieken en complicaties. Ook het correct waarderen van de onderneming is een hele klus
3.4. Ontwikkeling van een checklist overnemen en overlaten
Nuttige evaluatietool voor overnemers, kandidaat overlaters als professionele dienstverleners )
Online beschikbaar en te raadplegen via elektronische platformen van Integraal, Overnamecoach, Zenito Sociaal Verzekeringsfonds en UNIZO.
3.5. Ontwikkeling van een overnamescan die het overnameproces grondig doorlicht.
Innovatieve elektronische zelftest inzake verkoopsklaar maken van het bedrijf . Door middel van deze overnamescan krijgt de overlater een goed beeld en aanbevelingen over 7 belangrijkste aandachtsgebieden van het overnameproces .
Online beschikbaar en te raadplegen via sites van Integraal, Overnamecoach, Overnamemarkt, Zenito Sociaal Verzekeringsfonds en UNIZO. Ontwikkeling wordt uitbesteed aan gespecialiseerde bureau Groep Claesen
3) Op welke drempels, hefbomen, aspecten rond continuïteit speelt het project in?
In de levenscyclus van ondernemer en onderneming vormt naast het starten en de groei ook de laatste fase, namelijk deze van overdracht van de zaak of praktijk een belangrijk scharniermoment. De beleidsmatige aandacht voor starten (input zijde) is allang groot. Maar de laatste jaren neemt de belangstelling voor deze laatste bedrijfsetappe (output zijde) om uiteenlopende redenen toe. Volkomen terecht! Zoals alle Westerse landen vergrijst Vlaanderen en dat doet ondernemend Vlaanderen ook! Vast staat dat de komende jaren een belangrijke generatie ondernemers afzwaait. Uit RSVZ-gegevens blijkt dat in 2008 ongeveer 22 % van de aangesloten zelfstandigen ouder is dan 55 jaar. Volgens recent UNIZO onderzoek ( 2009) zouden in Vlaanderen minstens 4,5 % van alle ondernemingen jaarlijks van eigenaar veranderen. Tegen 2020 worden naar schatting zelfs 30 procent van alle Belgische familiebedrijven geconfronteerd met de overdracht van de zaak of van het patrimonium.
De gevolgen van dit toenemende vergrijzingsfenomeen nopen het Vlaamse beleid, de sociale partners, de bedrijven en andere belanghebbenden tot een ‘sense of urgency’ en gerichte acties met als doel de continuïteit van onze Vlaamse bedrijven (bij familiale opvolging of overname, bij generatiewissels, bij nakende pensionering van bedrijfsleiders, …) te vrijwaren. Het vlot en succesvol overlaten van familiebedrijven is immers van essentieel belang, want familiebedrijven zijn in Vlaanderen cruciaal voor de economie, ze zijn goed voor net geen 70 procent van het bnp.
De ‘overnameproblematiek’ gaat echter verder dan enkel de vergrijzing van het huidige ondernemersbestand. Er worden steeds meer bedrijven opgericht met als expliciete doelstelling het bedrijf op middellange termijn over te dragen, lang voor het met pensioen gaan van de ondernemer. Er zijn meer en meer ondernemers die eenmaal het bedrijf volgroeid is, het bedrijf wensen over te dragen en een nieuwe onderneming opstarten. Overnames kunnen daarenboven het gevolg zijn van onvoorziene omstandigheden (zoals overlijden, faillissement, gezondheidsredenen of familiale omstandigheden). Studies tonen dan weer aan dat een bedrijf overnemen minstens even belangrijk en rendabel is dan er zelf één te starten. De met succes overgenomen bedrijven hebben een grotere overlevingskans en stellen gemiddeld meer werknemers te werk dan nieuw opgerichte bedrijven. Kortom, een degelijke en goede opvolgings- & overdrachtsregeling en tijdige toekomstplanning is uitermate belangrijk voor onze Vlaamse economie en draagt bij tot een sterkere verankering van het Vlaamse bedrijfsleven.
De Vlaamse overheid besteedt dan ook terecht meer aandacht aan het thema ‘overdracht van ondernemingen’. Zo voorziet het Vlaamse regeerakkoord 2009-2014 “een sterker beleid voor opvolging en overname met informatie en begeleiding zodat er meer generatiewisseling komt in Vlaamse ondernemingen”. Vlaanderen zet hiermee volledig in op de succesfactoren die meer en sterker ondernemerschap bevorderen door ervoor te zorgen dat er een omgevingskader ontstaat dat ondernemen faciliteert. Een beleid dat erop gericht is om de bedrijfscontinuïteit van bestaande ondernemingen door generatiewisseling of overname te stimuleren en in goede banen te leiden. Een van de prioritaire Vlaamse noden in dit verband heeft betrekking op meer sensibilisatie van (toekomstige) overlaters rond het belang, de complexiteit en het nut van een vlotte en vooraf goed geregelde overdracht.
De Vlaamse projectoproep van het Agentschap Ondernemen stipuleert met klem dat bij nieuwe toekomstige acties en initiatieven vooral aandacht dient uit te gaan naar het sensibiliseren, responsabiliseren en informeren van de doelgroep van zelfstandige ondernemers in de leeftijdscategorie vanaf 50+ Het hoeft geen verder betoog dat hoe vroeger deze alsmaar groeiende ondernemersgroep zich op het overdragen van hun zaak en toekomst voorbereidt, hoe beter het is: voor henzelf, voor de opvolgers, voor het personeel én voor het bedrijf. Een goede voorbereiding op een bedrijfsoverdracht of bedrijfsopvolging kost immers 5 tot 7 jaar.
De verschillende acties beschreven in ons voorliggende project spitsen zich toe op de drie speerpunten van de Vlaamse AO oproep: ruime bewustmaking, duidelijke informatie- en adviesverstrekking en een vlotte kennisoverdracht. Zij passen dan ook volledig in het Vlaamse beleidsopzet.
4) Output van het project
5) Contactgegevens
UNZO vzw
Spastraat 8
1000 Brussel
www.unizo.be
Marc Gommers
marc.gommers@integraalvzw.be
T : 02 238 04 71
F : 02 238 04 70
